We denken bij oorlog vaak aan loopgraven of grote luchtgevechten, maar de realiteit vandaag is complex. In Oekraïne, net buiten de grenzen van de EU, woedt een klassieke oorlog: bombardementen, veldslagen en tienduizenden slachtoffers onder soldaten en burgers. Maar ook in de rest van Europa neemt de agressie toe.
Dat gebeurt via wat ik zelf een “magnetron oorlog” noem: kokendheet aan de buitengrenzen en steeds warmer binnenin, met hybride aanvallen zoals sabotage van elektriciteitsnetten, cyberaanvallen en brandstichtingen.
In dit stuk beantwoord ik vijf veelgestelde vragen die ik in mijn omgeving vaak hoor.
De magnetron-oorlog.
We hebben allemaal al eens een soepkom in de magnetron willen opwarmen. Vaak is die langs de randen kokendheet, maar vanbinnen nog lauw. Zo is Poetin de EU ook langzaam aan het opwarmen. Zoals een magnetron voedsel opwarmt via onzichtbare straling die chaos veroorzaakt in de moleculen, probeert Rusland ook onze samenleving te ontwrichten. Aan de randen van Europa is het kookpunt al bereikt. Maar ook het midden van Europa wordt langzaam warm, ook al voelt dat voor velen nog niet zo. Lees er meer over in mijn artikel: Europa in de magnetron.
1. Waarom steunt Europa Oekraïne en hoe ver gaan we daarin?
Europa steunt Oekraïne om principiële én veiligheidsredenen. De Russische invasie van februari 2022 is niet alleen een aanval op Oekraïne maar ook een aanval op fundamentele waarden zoals het respecteren van de territoriale integriteit van elk land. In Oekraïne vechten ze elke dag voor eigen bestaan én voor de stabiliteit van Europa en ons eigen land. Want het is naïef om te denken dat Poetin stopt bij de Oekraïense grens.
Onze steun aan Oekraïne is daarom zo belangrijk. Sinds het begin van de oorlog hebben EU-landen en bondgenoten Oekraïne politiek, financieel, humanitair én militair gesteund. Er zijn zware sancties opgelegd aan Rusland en miljarden euro’s vrijgemaakt voor Oekraïense noodhulp en wapens. NAVO-landen leveren moderne wapens (van luchtafweersystemen tot tanks) en geven training aan Oekraïense troepen. En we zullen die steun blijven leveren zoveel als nodig en zo lang als nodig is om Oekraïne te laten winnen.
2. Welke landen in Europa zijn in oorlog?
Officieel: alleen Oekraïne. Het is het eerste grootschalige oorlogsscenario op Europese bodem sinds de Tweede Wereldoorlog. Er zijn natuurlijk wel spanningen en conflicten geweest, denk aan de Balkansituatie (Servië-Kosovo) of de Zuid-Kaukasus (strijd tussen Armenië en Azerbeidzjan), Georgië of De Krim, maar deze zijn niet uitgegroeid tot grootschalige oorlogen tussen staten in Europa. De oorlog in Oekraïne is daarmee een uitzonderlijke situatie die een einde maakte aan decennia van relatieve rust op het continent. Maar doordat Rusland nu ook hybride middelen inzet – zoals cyberinbraken en desinformatiecampagnes – voelen ook andere EU-landen de warme gloed van die magnetronoorlog. Kortom, buiten het tragische oorlogsgeweld in Oekraïne is Europa zelf geen oorlogszone en de nadruk ligt erop te voorkomen dat het conflict zich uitbreidt buiten Oekraïens grondgebied. Om dit te voorkomen moet Europa voldoende extended deterrence tonen, voldoende afschrikking opdat Rusland geen verdere oorlog riskeert op Europees grondgebied.
3. Hoe groot is de kans op een groter conflict in Europa?
Veel mensen zijn bang voor een grote escalatie, maar de kans dat er morgen Russische tanks op de Grote Markt van Brussel staan, is niet zo groot. Toch waarschuwen Europese inlichtingendiensten dat Russische troepen binnen drie tot vijf jaar klaar zouden kunnen zijn om NAVO-grondgebied te testen, bijvoorbeeld in de Baltische staten zoals Estland of Polen.
Het risico op een potentieel conflict is volgens analisten nog nooit zo hoog geweest sinds 1945. Daarom worden scenario’s waarin de NAVO en Rusland tegenover elkaar komen te staan serieus genomen. De NAVO heeft haar oostflank aanzienlijk versterkt en is nog nooit zo eensgezind geweest in haar verdediging. Dit sterke afschrikkingbeleid moet Rusland ervan weerhouden om ook maar te overwegen NAVO-grondgebied aan te vallen. Tot nu toe is dat succesvol: Moskou valt geen NAVO-landen aan en het conflict blijft geografisch beperkt tot Oekraïne.
Wel moeten we ons voorbereiden op de mogelijkheid dat Rusland energie- of cyberaanvallen pleegt. Europese regeringen waarschuwen dat burgers voorbereid moeten zijn. Dat is niet om paniek te zaaien, maar om niet verrast te worden door een mogelijke escalatie.
4. Waarom waarschuwen NAVO-leiders om noodrantsoenen en contant geld in huis te hebben?
Sinds de oorlog in Oekraïne is de aandacht voor crisisvoorbereiding enorm toegenomen. Regeringsleiders en veiligheidsdiensten in Europa hameren erop dat burgers zichzelf enkele dagen kunnen redden bij een noodsituatie. De reden is dat men rekening houdt met harde scenario’s: een plotseling conflict, een grootschalige stroomuitval, cyberaanvallen op kritieke infrastructuur, of zelfs een ramp als een pandemie. Als zoiets gebeurt, kan het 72 uur of langer duren voordat hulp goed op gang komt. Daarom adviseren de autoriteiten ieder gezin om voor minstens drie dagen aan voedsel, water en essentiële spullen in huis te hebben. De Europese Commissie presenteerde in maart 2025 een strategie die alle 450 miljoen EU-burgers oproept een noodvoorraad voor 72 uur aan te leggen. Dit is een les uit recente jaren vol crises – van de COVID-19 pandemie tot de Russische agressie – waarin duidelijk werd dat Europa beter proactief klaar moet staan in plaats van achteraf te reageren. Hoe beter burgers voorbereid zijn, des te minder paniek en chaos er ontstaat als zich echt een calamiteit voordoet.
5. Wat moet je in huis hebben in tijden van crisis?
De overheid raadt aan een zogenaamd noodpakket samen te stellen. Dit is een pakket met basisbenodigdheden om ten minste drie dagen zelfstandig door te komen bij een ramp of crisis. Veel van deze spullen heb je wellicht al; het komt erop neer vooruit te denken. Volgens de richtlijnen van het Nationaal Crisiscentrum en het ministerie van Justitie en Veiligheid horen de volgende zaken in ieder geval thuis op voorraad:
- Water en houdbaar voedsel voor minimaal 3 dagen (denk aan flessenwater, conserven, noten, etc.).
- Zaklamp + extra batterijen (en eventueel kaarsen en lucifers als back-up).
- Draagbare radio op batterijen of een opwindradio, zodat je nieuws en overheidsinformatie kunt blijven ontvangen als stroom en internet uitvallen.
- EHBO-doos met basisverbandmiddelen en gebruiksaanwijzing
- Warme dekens of slaapzakken om warm te blijven bij verwarming uitval.
- Contant geld (bij voorkeur in kleine coupures). Een Nederlandse richtlijn is ongeveer €70 per volwassene voor 3 dagen.
- Basisgereedschap (bijv. een hamer, zaag, touw en tangen) voor noodgevallen.
- Hygiëne-artikelen: desinfecterende handgel, toiletpapier, vochtige doekjes, maandverband, tandenborstel en tandpasta.
- Belangrijke documenten: kopieën van identiteitsbewijzen, verzekeringspapieren en een lijst van belangrijke telefoonnummers (op papier).
- Reservesleutels van je huis en auto.
- Persoonlijke benodigdheden: denk aan medicijnen die je slikt (voor meerdere dagen voorraad), babyvoeding en luiers als je een klein kind hebt, en voedsel/benodigdheden voor huisdieren.
Met een dergelijk noodpakket ben je beter voorbereid op uiteenlopende crisissituaties. Het hebben van deze basisuitrusting geeft gemoedsrust: mocht er iets gebeuren, dan kun je jezelf en je gezin ten minste tijdelijk redden, in afwachting van verdere hulp of herstel van de normale voorzieningen.
Conclusie
De kans dat er een klassieke oorlog uitbreekt in Europa is klein, maar de hybride dreigingen zoals cyberaanvallen, sabotage en desinformatie zijn wel reëel. Daarom moeten we voorbereid zijn, zowel militair als civiel. Door Oekraïne te steunen, onze defensie op te voeren en thuis basale voorzorgsmaatregelen te nemen, zorgen we ervoor dat de soep niet tot in de kern doorkookt in de magnetronoorlog van Poetin.
Want een gewaarschuwd man is er twee waard.
Wouter Beke
Europees Parlementslid