De Europese Commissie stelt een nieuw strategisch pakket voor om de vergrijzing in de landbouwsector aan te pakken en jonge boeren meer kansen te geven om een bedrijf te starten of over te nemen. Met een gemiddelde leeftijd van 57 jaar is de Europese landbouw dringend toe aan een generatiewissel.
Wouter Beke, lid van de landbouwcommissie in het Europees parlement, reageert voorzichtig positief:
“Het is positief dat er eindelijk een commissaris is die de verjonging van de landbouw tot een echte doelstelling maakt en de leefbaarheid van het boerenbestaan centraal stelt.”
Met een gemiddelde leeftijd van 57 jaar is de landbouwsector dringend aan vernieuwing toe. Dit pakket is een goede stap vooruit, maar verre van zaligmakend. Als men de trend ook in Vlaanderen wil keren, moet de Commissie durven kijken naar de realiteit op het terrein, waar vergunningen en de Natura 2000-wetgeving jonge boeren vandaag letterlijk verstikken.
Achtergrond en urgentie
De Europese Commissie wijst op een alarmerende vergrijzing in de landbouwsector. Slechts 12% van de Europese landbouwers is jonger dan 40 jaar, en daarvan is amper 2,5% vrouw. Volgens DG AGRI vormt dit niet enkel een demografisch probleem, maar een strategische uitdaging: de toekomst van de Europese voedselzekerheid en autonomie hangt af van de volgende generatie boeren.
Doelstellingen
De Commissie wil tegen 2040 het aandeel jonge boeren verdubbelen van 12% naar 24%. Lidstaten zullen verplicht worden om uiterlijk in 2028 een nationale strategie voor landbouwvernieuwing op te stellen, geïntegreerd in hun nationale en regionale partnerschapsplannen (NRP’s). Daarnaast moet minstens 6% van het landbouwbudget binnen het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) worden besteed aan generatiewisseling.
Belangrijkste pijlers van de strategie
- Toegang tot financiering – Meer startkapitaal, garanties en leningen voor starters en overnemers.
- Kennis en vaardigheden – Opleidingen, mentorprogramma’s en innovatiepartnerschappen, met nadruk op digitale en duurzame landbouw.
- Toegang tot land – Ondersteuning bij grondverwerving, fiscale voordelen en soepele overdracht.
- Leefbare landbouw – Eerlijke inkomens, nieuwe verdienmodellen en betere werk-privébalans.
- Opvolging en pensioen – Stimulansen voor oudere boeren om tijdig over te dragen en opvolging te vergemakkelijken.
Europees “Starter Pack” voor jonge boeren
Een centraal onderdeel van de strategie is het Europese starterspakket voor jonge boeren, bedoeld om jonge landbouwers te ondersteunen bij de uitbouw van een rendabel bedrijf. Dit omvat:
- Installatiesteun bij opstart of overname,
- Extra inkomenssteun in de eerste jaren,
- Investeringssteun en toegang tot leningen,
- Training en innovatiepartnerschappen,
- Vervangingsdiensten en sociale maatregelen.
Alle steunmaatregelen zullen beschikbaar zijn via één digitaal toegangspunt per lidstaat, om de administratieve lasten te verminderen.
De Commissie zal de uitvoering opvolgen via GLB-aanbevelingen en evaluaties, in nauwe samenwerking met de lidstaten en regionale overheden.