De Europese Commissie stelde woensdag 4/03/2026 twee belangrijke initiatieven voor: een Industriële Maritieme Strategie en een nieuwe Europese Havenstrategie. Beide initiatieven zijn van groot belang voor zowel de maritieme industrie als de Europese havens voor de strategische positie van de Europese Unie én van Vlaanderen.
De Industriële Maritieme Strategie moet de Europese scheepsbouw nieuw leven inblazen en de concurrentiekracht van de sector versterken tegenover toenemende internationale druk, met name uit Azië. De strategie voorziet onder meer in aangepaste aanbestedingsregels met niet-prijsgebonden criteria zoals “Made in EU”, duurzaamheid en circulariteit. Daarnaast wordt ingezet op gebundelde aankopen door lidstaten van vaartuigen of maritieme technologie.
Verder verwijst de strategie naar een mogelijke herziening van de invoerrechten voor bepaalde types schepen, het bundelen van bestellingen voor vaartuigen en het mobiliseren van middelen uit het ETS voor investeringen in de scheepsbouw en de vergroening van de sector. Ook wordt uitdrukkelijk het belang erkend van bijkomende steun voor vaartuigen en maritieme technologie met zowel civiele als militaire toepassingen.
België is geen grote klassieke scheepsbouwer zoals sommige Aziatische landen, maar heeft wel sterke niches, havens en maritieme technologiebedrijven. Ook in dual-use toepassingen, zoals onderwaterdrones, is ons land erg sterk.
Europa moet investeren in zijn maritieme industrie. Dat is vandaag een strategisch noodzaak. We kunnen het ons niet veroorloven om volledig afhankelijk te worden van vaartuigen en cruciale maritieme technologie uit Azië. Daarom moeten we via gebundelde aankopen door lidstaten en duidelijke Made in EU- en duurzaamheidscriteria de vraag naar Europese schepen versterken. Publieke steun moet onze eigen werven, innovatie, jobs en strategische autonomie ondersteunen. De scheepvaart speelt bovendien een cruciale rol in de energievoorziening en bevoorradingszekerheid van Europa. Tegelijk is het essentieel dat we onze klimaatambities internationaal verankeren via de International Maritime Organization. De scheepvaart is per definitie mondiaal, dus de afspraken moeten dat ook zijn. Het blijft jammer dat eerdere pogingen tot een sterk klimaatakkoord werden tegengehouden door president Donald Trump. Tot slot moeten we ambitie tonen op vlak van dual use. Gerichte steun voor schepen, onderwaterdrones of andere maritieme technologieën met zowel civiele als militaire toepassingen, versterkt niet alleen onze economie, maar ook onze veiligheid. Een sterke maritieme industrie is een fundament van Europese industrie en Europese paraatheid.
Daarnaast presenteert de Europese Commissie een nieuwe strategie voor de Europese havens. Havens zijn de ruggengraat van de Europese economie. Onze Europese havens faciliteren 74 procent van de handel met derde landen, goed voor meer dan 3,4 miljard ton aan goederen en bijna 395 miljoen passagiers per jaar. Ze vertegenwoordigen een jaarlijkse omzet van 90 miljard euro (in 2022) en zijn goed voor 423.000 directe jobs.
De strategie erkent de havens als cruciale economische knooppunten en als strategische infrastructuur voor de Europese Unie. De strategie voorziet onder meer in een strengere screening van buitenlandse investeringen in havens, een herziening van de Europese fusie- en mededingingsregels en een vereenvoudiging van milieuregels bij vergunningsprocedures.
Als havenregio hebben wij er alle belang bij dat de Europese Unie een sterke en doordachte havenstrategie ontwikkelt. De havens zijn motoren van welvaart en economische groei. Het is positief dat er strenger wordt toegezien op buitenlandse investeringen. Onze havens zijn strategische infrastructuur en moeten voornamelijk in Europese handen blijven. We moeten ze beschermen, zonder ze volledig af te schermen. Daarnaast vallen de herziening van de fusie- en mededingingsregels en een vereenvoudiging van de Europese milieuregels bij vergunningen op. Tegelijk spelen havens een cruciale rol in de energietransitie, onder meer via infrastructuur voor alternatieve brandstoffen en walstroom. Onze havens spelen bovendien een sleutelrol in de militaire mobiliteit. In noodsituaties moeten troepen en zwaar materieel snel over Europa kunnen worden verplaatst. Met onze strategisch gelegen havens in Zeebrugge en Antwerpen neemt België daarin een bijzondere verantwoordelijkheid op.
Beide strategieën zijn uiteraard nauw met elkaar verbonden, omdat sterke havens en een sterke maritieme industrie elkaar wederzijds versterken.
Wouter Beke
Europees Parlementslid
Voorzitter van de Europese Beweging in België