De Europese Unie presenteerde een nieuw pakket maatregelen om de afhankelijkheid van Chinese kritieke grondstoffen terug te dringen. Met het RESourceEU-pakket wil de EU het komende jaar €3 miljard vrijmaken voor strategische investeringen in grondstoffen en nieuwe toeleveringsketens.
Centraal in het voorstel staat de oprichting van een Europees Centrum voor Kritieke Grondstoffen, dat vanaf 2026 marktinformatie moet bundelen, risico’s moet beheersen en gezamenlijke aankoop en strategische voorraden moet coördineren. Via een Raw Materials Platform kunnen bedrijven hun vragen bundelen, gezamenlijk grondstoffen inkopen en afnamecontracten veiligstellen. Het pakket bevat ook maatregelen om de Europese industrie beter te beschermen tegen geopolitieke en prijsschokken, onder meer via monitoring van de markt en bescherming tegen vijandige inmenging.
Daarnaast zet RESourceEU sterk in op recycling, met geplande exportbeperkingen op schroot van permanente magneten (belangrijk voor windturbines en elektrische motoren) en gerichte maatregelen voor aluminiumschroot. Het voorstel vult de Critical Raw Materials Act aan, waaronder eerder reeds twee Belgische Germaniumprojecten van Umicore als strategische initiatieven werden erkend.
RESourceEU ondersteunt ook vier strategische projecten van de Europese Investeringsbank, waaronder een mijn in Groenland en een lithiumproductieproject in Tsjechië. De EIB zal voortaan jaarlijks €2 miljard investeren om de Europese grondstoffenmarkt te versterken.
De Commissie gaat belangrijke EU-projecten sneller vooruithelpen door financiële risico’s te verkleinen en regels te vereenvoudigen. Zo kunnen Strategische Projecten sneller starten en kan de EU haar afhankelijkheden tegen 2029 met tot wel 50% verminderen.
De plannen volgen op recente Chinese exportbeperkingen op onder meer zeldzame aardmetalen en halfgeleiders. China is goed voor ongeveer 70% van de wereldwijde mijnbouw en 90% van de raffinage van deze materialen. Eerdere maatregelen uit Peking dwongen sommige Europese bedrijven al tot het stilleggen van delen van hun productie.
Voorstellen Europese Commissie: https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/ip_25_2891
Reactie Wouter Beke:
“RESourceEU is een belangrijke stap, maar we kunnen niet blijven aanmodderen met meer van hetzelfde. Het wordt hoog tijd dat kritieke materialen in Europa eindelijk chefsache worden. Ze zijn intussen zo verweven met elke sector van onze economie – van defensie tot digitalisering en de energietransitie – dat een economische macht die zichzelf serieus neemt zich geen jarenlange slabakkende aanpak meer kan veroorloven. Terwijl China en de VS hun aanvoerketens strategisch uitbouwen, beschikt Europa over de kennis, technologie en innovatiekracht om zelf veel meer te doen. Maar dat vraagt politieke duidelijkheid, structurele investeringen en echte partnerschappen met betrouwbare landen. Een Europees Centrum voor Kritieke Grondstoffen kan daarbij een belangrijke rol spelen om eindelijk door te pakken. Een strategische aanpak van kritieke grondstoffen is essentieel om onze economische weerbaarheid te versterken en te voorkomen dat onze toekomst afhankelijk wordt van de agenda van anderen.”
Achtergrond
Voorzitter Von der Leyen kondigde het RESourceEU-plan afgelopen oktober aan tijdens de Berlin Global Dialogue. Het plan heeft als doel de voorziening van grondstoffen voor cruciale industriële sectoren te verzekeren. Het gaat onder meer om de automobielindustrie, industriële motoren, defensie, de lucht- en ruimtevaart, AI-chips en datacenters. Daarnaast wil het de Europese waardeketens beschermen tegen verstoringen in de aanvoer.
De recente instrumentalisering van kritieke grondstoffen door dominante marktspelers heeft de noodzaak blootgelegd om lopende inspanningen op het vlak van leveringszekerheid te versnellen. Het actieplan bouwt voort op de Critical Raw Materials Act en wil de Europese afhankelijkheden sneller afbouwen door concrete beleidsmaatregelen en financieringsinstrumenten voor te stellen.