De nieuwe Europese Commissaris voor Landbouw Christophe Hansen stelt vandaag zijn langverwachte visie op de Europese landbouw en voeding voor. Wouter Beke (cd&v), lid van de landbouwcommissie in het Europees parlement, reageert dubbel: “Dit plan raakt heel veel juiste snaren, maar vergeet te spreken over de vergunningsknoop door Europese milieuwetgeving.”
De landbouwvisie ‘A Vision for Agriculture and Food – Shaping together an attractive farming and agri-food sector for future generations’ is opgebouwd rond vier pijlers voor de landbouw in 2040. Ten eerste ligt de focus op het creëren van een aantrekkelijke en voorspelbare agrovoedingssector. De tweede pijler richt zich op het versterken van de competitiviteit en weerbaarheid van de landbouw. De derde pijler benadrukt het belang van een toekomstgerichte landbouw die binnen de grenzen van de planeet functioneert. Ten slotte richt de visie zich op het verbeteren van de werkomstandigheden en levenskwaliteit in de sector, met bijzondere aandacht voor de ontwikkeling van landelijke gebieden.
Dit ambitieuze plan legt terecht de focus op de aantrekkelijkheid van de landbouw, voorspelbaar beleid, een goed inkomen voor de boer, gelijke handelsstandaarden en ruimte voor innovatie. Dit is precies de koers die we moeten varen, want verduurzaming is alleen mogelijk als de boer financieel sterk staat en ruimte krijgt voor investeringen. Eén erg positief punt: de Commissie zegt nu expliciet het gebruik van RENURE in de landbouw te willen ondersteunen. Wat me echter zorgen baart, is dat de visie geen antwoord geeft op de concrete uitdagingen van de Vlaamse landbouw, zoals verstikkende milieuwetgeving en lastige vergunningsprocedures. Daarom blijf ik aandringen op gerichte maatregelen die deze obstakels wegnemen.
Enkele concrete elementen uit de visietekst zijn onder andere de plannen van de Commissie om verkopen onder de productiekost te verbieden en de marges in de keten eerlijker te verdelen door middel van een transparant prijsobservatorium. Daarnaast komt er een specifiek pakket om het GLB te vereenvoudigen. Dit jaar nog zal er een initiatief gelanceerd worden om de wederkerigheid in de handel te versterken, ondersteund door een Europese taskforce die de import beter moet controleren op gelijke standaarden. Bovendien steunt de Commissie expliciet het gebruik van RENURE en zal ze volop inzetten op het versnellen van alternatieve gewasbescherming, onder andere door de versterking van EFSA.
ACHTERGROND
De landbouwvisie ‘A Vision for Agriculture and Food – Shaping together an attractive farming and agri-food sector for future generations’ bestaat uit vier pijlers voor de landbouw in 2040:
Allereerst richt de visie zich op een aantrekkelijke en voorspelbare agrovoedingssector. De Commissie wil dat de inkomens voor boeren hoog genoeg worden zodat zij een eerlijk deel ontvangen van de waarde die in de keten wordt gecreëerd. Praktijken waarbij boeren structureel hun producten onder de productiekost moeten verkopen, worden niet langer getolereerd. Om de transparantie te vergroten, wil de Commissie een prijsobservatorium voor de hele agrovoedingsketen invoeren, zodat duidelijk inzicht komt in waar de marges liggen. Daarnaast moet het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) gerichter worden ingezet. Het idee is om boeren te stimuleren door hen te belonen voor het toepassen van bepaalde duurzame en innovatieve praktijken, in plaats van alleen maar regels op te leggen en vervolgens te straffen als hier niet aan voldaan wordt. Er komt ook speciale aandacht voor actieve landbouwers die daadwerkelijk bijdragen aan de voedingsproductie en voor jonge landbouwers die extra ondersteuning nodig hebben, bijvoorbeeld in de vorm van betere toegang tot leningen en investeringsmogelijkheden. Verder wordt innovatie benadrukt, met name via de ontwikkeling van de bioeconomie, koolstoflandbouw en de productie van energie door landbouwers.
De tweede pijler betreft het versterken van de competitiviteit en weerbaarheid van de landbouwsector. De sector moet beter bestand worden tegen de toenemende concurrentie uit de rest van de wereld en tegen prijsschokken op de markt. Voedselzekerheid blijft een essentieel onderdeel van het Europese beleid op het gebied van veiligheid, competitiviteit en duurzaamheid. De Commissie ziet de afhankelijkheden in de keten als een kwetsbaarheid die moet worden verminderd. Zo wordt er ingezet op een eiwitstrategie om de overmatige afhankelijkheid van voornamelijk soja uit Zuid-Amerika tegen te gaan, en ook de invoer van kunstmest is een aandachtspunt. Innovatie speelt hierbij een centrale rol; de Commissie wil het gebruik van RENURE actief promoten. Handel en handelsakkoorden krijgen eveneens veel aandacht. In 2025 wordt er een nieuw initiatief genomen om veel meer in te zetten op wederkerigheid in handel, zodat er betere afspraken kunnen worden gemaakt over gelijke standaarden. Ook de controles hierop zouden aangescherpt worden via de oprichting van een specifieke Europese taskforce voor strengere importcontroles. Daarnaast wordt beoogd het beleid sterk te vereenvoudigen door bureaucratie te verminderen en meer flexibiliteit aan de lidstaten te bieden. Later dit jaar zal de Commissie een specifiek vereenvoudigingspakket op tafel leggen voor het GLB.
De derde pijler benadrukt dat de landbouw toekomstgericht moet zijn en moet functioneren binnen de grenzen van de planeet. Hierbij ligt de focus vooral op een betere implementatie van de bestaande wetgeving. Op het gebied van gewasbescherming wil de Commissie de overgang naar biopesticiden versnellen en de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA) versterken, zodat er sneller alternatieven op de markt komen. Tegelijkertijd moet er ruimte komen voor nieuwe gentechnieken. Er wordt ook gewerkt aan een specifieke strategie voor water, en de nitraatrichtlijn zal tegen het einde van dit jaar worden geëvalueerd om de effectiviteit ervan te bepalen.
Tot slot richt de visie zich op het verbeteren van de werks- en levensomstandigheden in de sector, met bijzondere aandacht voor de ontwikkeling van landelijke gebieden. Het doel is om niet alleen de economische, maar ook de sociale aspecten binnen de landbouwsector te versterken. De focus hierbij het versterken van LEADER-projecten, maar evenzeer op korte keten en op het Er komt een specifiek pakket tot vereenvoudiging van het GLB van landbouwers.
Samenvattend biedt de nieuwe visie van de Commissie een breed en toekomstgericht pakket aan maatregelen voor de landbouw, waarin economische haalbaarheid, competitiviteit, duurzaamheid en sociale verbetering hand in hand gaan. De komende 15 jaar staan in het teken van het creëren van een stabiele, eerlijke en innovatieve agrovoedingssector die de basis vormt voor sterke en strategische voedselvoorziening in de EU.