Het nieuwe geopolitieke denken van Trump en Poetin vertoont opvallende overeenkomsten. Beide hebben een afkeer van multilateralisme, smullen van autoritair leiderschap, mengen zich actief in buitenlandse verkiezingen om hun invloed uit te breiden en geven de voorkeur aan rijke vrienden en oligarchen boven gewone burgers. Het gevaar is dat dit Trumptinisme steeds meer aanhangers krijgt in andere landen, waar de gewone man als eerste de dupe van wordt.
Trumpcession: economische beloftes blijven uit
De Zweedse beursanalist Marcus Widen lanceerde vorige week het woord ‘Trumpcession’.Trump’s beleid levert geen economische voorspoed of lagere inflatie op zoals beloofd tijdens zijn campagne, maar resulteert in juist lagere groei en hogere inflatie. Nieuwe cijfers van de OESO tonen aan dat de agressieve handelspolitiek van Trump de wereldwijde economie op een traject zet van tragere groei en hogere inflatiecijfers, waarbij vooral landen die nu al in het oog van de storm zitten, zoals Canada en Mexico, de economie zullen afremmen. We zien bovendien in de VS een dalend consumentenvertrouwen, een verslechterende arbeidsmarkt, onzekerheid, instabiliteit, chaos, een dalende dollar, zakkende beurzen en een krimpende approval rate van de eigen bevolking. ‘Joe Sixpack’ wordt meteen het hardst getroffen door de eerste maanden van de vernieuwde Trump-administratie.
Populisme: aantrekkelijk op korte termijn, schadelijk op lange termijn
Deze uitkomsten zijn echter niet verrassend. Populistische partijen winnen wereldwijd terrein. Hun schijnbaar eenvoudige antwoorden spreken tijdens verkiezingen een steeds breder publiek aan, maar op economisch vlak leveren ze zelden de beloofde resultaten op. Onderzoek van drie Duitse economen van het Kiel Instituut (Funke, Schularick en Trebesch), gepubliceerd vorig jaar, identificeerde 51 populistische leiders (zowel links als rechts) in de periode 1900–2020 en concludeerde dat de economische resultaten van populisme op de middellange termijn tegenvielen. Na 15 jaar lag de economische activiteit per hoofd in deze landen 10% lager dan in een alternatief scenario zonder populistische leiders, wat op Belgisch niveau neer zou komen op een verlies van 60 miljard euro. Naast het verlies aan economische activiteit steeg de ongelijkheid, nam de overheidsschuld toe en verminderde de internationale handel. Over diverse landen, periodes en beleidsstrekkingen leverde populistisch beleid overduidelijk tegenvallende resultaten op.
Verdeeldheid als strategie
Het geopolitieke denken van Trump en Poetin kent verder nog opvallende overeenkomsten. Beiden hebben een afkeer van Europa en multilateralisme; zij geven immers de voorkeur aan afzonderlijke landen waar verdeel-en-heersstrategieën makkelijker toepasbaar zijn dan aan samenwerkende blokken die een tegenmacht kunnen vormen.
Beiden smullen bovendien van autoritair leiderschap. Dit weekend toonde Trump nogmaals zijn bewondering voor de Russische Poetin, de Chinese Xi Jinping en de Noord-Koreaanse Kim Jong-Un. Bovendien manipuleren zij graag verkiezingen in andere landen om deze te destabiliseren. Trump’s handlanger Elon Musk voerde zelfs actief campagne voor de Duitse AFD, terwijl Poetin via trollen op sociale media voor dezelfde partij campagne liet voeren.
Voor beiden staan gewone burgers ondergeschikt aan rijke vrienden, oligarchen of Big Tech-bazen. Zij voeren daarnaast een beleid dat inflatie aanwakkert en economische groei belemmert, waarbij economische resultaten plaatsmaken voor geopolitiek, of beter gezegd: egopolitiekwaar ze vooral zélf beter van worden.
Er zijn dus meer overeenkomsten dan verschillen tussen Trump en Poetin. We kunnen inmiddels spreken van Trumptinisme: een geopolitieke stroming die zich kenmerkt door een sterke afkeer van multilateralisme en een voorkeur voor autoritair leiderschap. Het houdt in dat leiders actief invloed trachten uit te oefenen op buitenlandse verkiezingen en de belangen van rijke vrienden, oligarchen en Big Tech boven die van de gewone burger plaatsen. De focus ligt hierbij op egopolitiek, waarbij economische groei en stabiliteit ondergeschikt worden gemaakt aan persoonlijke en geopolitieke belangen, met als gevolg een beleid dat leidt tot lagere groei, hogere inflatie en bredere maatschappelijke schade.
Wees alert: Trumptinisme is besmettelijk
Het grote gevaar is dat dit Trumptinismesteeds meer aanhangers lijkt te vinden in andere landen, met Jan Modaal als eerste slachtoffer. Laat ons daar vooral waakzaam voor blijven.