De Europese Commissie stelde haar langverwachte voorstel voor het Meerjarig Financieel Kader (MFK) 2028–2034 voor, de begroting van de Europese Unie voor de komende zeven jaar. De voorstellen komen er in een geopolitieke context die vraagt om meer Europese slagkracht én investeringen: in defensie, klimaat, energie, migratie en digitale innovatie. “Dit voorstel draait in essentie om het beschermen van onze Europese welvaart, veiligheid, jobs en inkomens”, zeggen Europarlementsleden Wouter Beke en Liesbet Sommen.
Dit voorstel gaat over meer dan cijfers: het gaat over het beschermen van onze welvaart, veiligheid, jobs en inkomens. De wereld wacht niet tot het oude continent Europa tijd en middelen heeft voor broodnodige investeringen. We moeten hoe dan ook investeren in veiligheid, concurrentiekracht en energiezekerheid. De vraag is: doet elk land dat apart, of kiezen we voor een gezamenlijke Europese aanpak? Samen investeren is niet alleen efficiënter, het is ook goedkoper. Zelfs wie kritisch staat tegenover Europa, zou om louter budgettaire redenen een sterker Europees budget moeten steunen.
Het is goed dat dit voorstel meer flexibiliteit biedt om middelen snel te heroriënteren wanneer nieuwe crisissen of prioriteiten zich aandienen, of bij specifieke noden van lidstaten. Maar landbouw mag hierbij niet het kind van de rekening worden. Onze boeren mogen niet opdraaien voor de stijgende defensiekosten. In Europa haken steeds meer boeren af; in Vlaanderen is de gemiddelde leeftijd 56 jaar, slechts 13% heeft een opvolger en één op de vijf melkveehouders dreigt binnenkort te stoppen. Een apart landbouwbudget blijft essentieel, net als gerichte steun voor jonge boeren. Ik kijk wel positief naar de bijkomende flexibiliteit om klimaat- en milieuregels toe te passen in de realiteit van een sterk verstedelijkt Vlaanderen.
Willen we de belastingbetaler ontzien, dan zijn nieuwe eigen middelen voor de EU nodig. Wat daarbij echt ontbreekt, is een voorstel voor een Europese digitaks. Het is een gemiste kans dat dit opnieuw vooruitgeschoven wordt. We mogen ons niet laten chanteren door Trump. Die taks ligt al jaren op tafel. Nu zwichten onder dreiging van handelstarieven is zwak en moeilijk te verdedigen. Een eerlijke bijdrage van grote digitale multinationals die hier miljarden winst maken maar nauwelijks bijdragen, is essentieel.
“Het MFK dient als richtingaanwijzer voor de Europese Commissie. Het geeft aan waar we als Europa naartoe willen. Als we écht willen dat niemand achterblijft in de duurzame en digitale transitie, dan moeten we fors blijven investeren in mensen. Als we een Europa willen dat klaar is voor de toekomst, dan moeten de keuzes die we nu maken de sociale en ecologische fundamenten van onze Unie versterken. In het licht van de uitdagingen waar we mee geconfronteerd worden is het belangrijk altijd de menselijke kant voor ogen te houden. Miljoenen mensen in Europa zullen zich moeten bij- of omscholen in een economie die in snel tempo verandert. Zonder sterke sociale steunstructuren is er geen eerlijke transitie mogelijk. Het Europees Sociaal Fonds Plus is voor ons dan ook een essentieel deel van dit kader. Het is een strategische investering in mensen. In hun vaardigheden, hun veerkracht, hun toekomst. In een Europa in verandering, moet sociaal beleid de stabiele factor zijn die mensen beschermt én vooruithelpt. Dat is voor ons de basis.”
“Maar sociaal beleid alleen is niet genoeg. De groene transitie vraagt ook om structurele investeringen. Niet alleen om onze klimaatdoelstellingen te halen, maar om onze economie toekomstbestendig te maken. Dat betekent investeren in groene infrastructuur en in circulaire innovatie. Elke euro die we vandaag inzetten voor het klimaat, betaalt zich dubbel terug in gezondheid van – en werkzekerheid voor mensen.”
– Liesbet Sommen
ACHTERGROND
De huidige begrotingsperiode loopt af eind 2027. Met het voorstel toont Commissievoorzitter Ursula von der Leyen aan voorbereid te zijn op langdurige en complexe onderhandelingen. Zowel de Raad als het Europees Parlement moeten instemmen met het voorstel, waarbij unanimiteit onder de lidstaten vereist is.
Nieuwe structuur en prioriteiten
De Commissie stelt een ingrijpende hervorming van de begrotingsstructuur voor. In essentie komen er drie hoofdpijlers:
- Nationale en regionale partnerschapsplannen: Deze plannen bundelen de bestaande 540 programma’s (zoals landbouw, cohesie en sociaal beleid) in één kader per lidstaat of regio, goed voor een totaal van circa 750 miljard euro (in het huidige MFK).
- Competitiviteitsfonds: Richt zich op investeringen in onderzoek, innovatie, digitalisering, industrie en defensie. Bedoeling is om de fondsen veel strategischer in te zetten per doelstelling én ook projecten in de verschillende fasen te kunnen bijstaan (innovatie, start-up, scale-up tot volwaardige bedrijven).
- Global Europe: Bundelt de uitgaven met een focus op buitenlands beleid, uitbreiding en ontwikkelingssamenwerking.
De hervorming introduceert meer flexibiliteit en een aanpak op maat van lidstaten. Tegelijk rijzen er vragen over de rol van het Europees Parlement, aangezien hervormingsplannen tussen Commissie en lidstaten onderling onderhandeld worden, zonder formele parlementaire betrokkenheid.
Landbouw en Vlaamse belangen
In de landbouw worden plafonds ingevoerd voor directe steun per bedrijf, met ruimte voor meer maatwerk. Er komt specifieke aandacht voor jonge landbouwers en er is steun mogelijk voor bedrijven die onder druk staan door Europese milieuwetgeving. Voor Belgische en Vlaamse familiebedrijven is het cruciaal dat zij niet de dupe worden van verschuivingen richting nieuwe prioriteiten zoals defensie.
Financiering en eigen middelen
Om de toegenomen ambities te financieren, stelt de Commissie nieuwe eigen middelen voor, waaronder een heffing op niet-gerecycleerd elektronisch afval (e-waste) of een bijdrage door grote bedrijven. Een Europese digitaks op grote technologiebedrijven ontbreekt in het voorstel, als gevolg van de lopende onderhandelingen over de handelstarieven van Trump.
Volgende stappen
De komende maanden staan in het teken van intensieve onderhandelingen tussen de Commissie, de Raad en het Europees Parlement. Voor België is het van belang waakzaam toe te zien op een evenwichtige verdeling van middelen, de positie van landbouwers te verdedigen, en voldoende budgettaire slagkracht op Europees niveau te behouden.
Wouter Beke
Europees Parlementslid & Voorzitter van de Europese Beweging in België
Liesbet Sommen
Europees Parlementslid