Europa moet beter anticiperen op crisissen. Dat benadruk ik samen met mijn collega cd&v-Europarlementslid Liesbet Sommen. Met de EU-paraatheidsstrategie wil de Europese Commissie de Europese burger wakker schudden voor de belangrijkste veiligheidsuitdagingen waar de Unie vandaag mee te maken heeft.
Magnetronoorlog
We leven niet meer in vredestijd, maar ook niet in open oorlog. We bevinden ons in wat ik een magnetronoorlog noem: gloeiend heet aan de buitengrenzen, terwijl het binnenin steeds warmer wordt. De dreiging sluipt onze samenleving binnen via cyberaanvallen, economische ontwrichting, klimaatextremen en desinformatie.
De Europese Commissie heeft nu haar paraatheidsstrategie voorgesteld. En dat is geen moment te vroeg.
De voorbije jaren werden we keer op keer verrast:
- door een pandemie,
- door een oorlog op ons continent,
- door aanvallen op onze digitale infrastructuur,
- door onze afhankelijkheid van buitenlandse energie en medicijnen.
“Telkens opnieuw bleek: we zijn te reactief, te versnipperd, te traag. De Europese Unie kan zich geen naïviteit veroorloven in een tijd waarin hybride dreigingen onze samenleving dagelijks binnensluipen.”
– Wouter Beke, Europees Parlementslid
Wat stelt de Commissie voor?
De Commissie komt met een allesomvattende strategie om Europa weerbaar te maken tegen crisissen, op elk front. Geen losse maatregelen, maar een systeem dat paraatheid verankert in beleid, infrastructuur én samenleving. De strategie rust op zeven pijlers:
1. Foresight en anticipatie
Europa wil sneller risico’s detecteren en voorbereid zijn.
Een gemeenschappelijke EU-risico- en dreigingsanalyse
Een versterkt crisismonitoringcentrum (ERCC)
Regelmatige stresstests en crisissimulaties
Een platform voor het delen van geleerde lessen en best practices
2. Weerbaarheid van vitale functies
Onze samenleving moet blijven draaien, ook tijdens crisissen.
Minimumnormen voor paraatheid in o.a. ziekenhuizen, energievoorziening, telecom en transport
Een EU-brede strategische voorraad van essentiële materialen, medische producten en water
Een klimaatadaptatieplan en een waterresilienceraamwerk
3. Bevolkingsvoorbereiding
Paraatheid is ook een gedeelde verantwoordelijkheid van burgers.
Een 72-uur-aanpak voor zelfredzaamheid tijdens crisissen
Lessen over paraatheid op school
Een jaarlijkse EU-paraatheidsdag
Specifieke aandacht voor kwetsbare groepen
4. Publiek-private samenwerking
Bedrijven spelen een cruciale rol in crisisbestendigheid.
Een publiek-private paraatheidsalliantie
Protocollen en afspraken voor leveringszekerheid
Investeringen in dual-use producten die zowel civiel als militair inzetbaar zijn
5. Civiel-militaire samenwerking
Veilige samenlevingen vragen samenwerking over sectoren heen.
Eén EU-raamwerk voor civiel-militaire paraatheid
Regelmatige gezamenlijke oefeningen van leger, hulpdiensten, gezondheidszorg en politie
Dual-use infrastructuur en gedeelde investeringsnormen
6. Snelle crisisrespons
Europa moet sneller en efficiënter kunnen reageren.
Een EU-crisishub die bestaande structuren verbindt
Uitbreiding van rescEU, het noodsysteem voor EU-responscapaciteiten
Meer training, kennisdeling en gecoördineerde communicatie tijdens crisissen
7. Internationale weerbaarheid
Want Europese veiligheid stopt niet aan de grens.
Nauwere samenwerking met NAVO rond defensie, cyber, technologie en klimaat
Integratie van paraatheid in partnerschappen met buurlanden
Versterking van weerbaarheid via het Global Gateway-programma
Meer dan wapens
Samen met collega Liesbet Sommen pleit ik al langer voor zo’n allesomvattende aanpak.
“De klimaatcrisis staat als een paal boven water, met effecten die nu al voelbaar zijn in heel Europa, denk aan de verwoestende overstromingen in Centraal-Europa en Spanje, bosbranden in het Middellandse Zeegebied en ongekende hittegolven in het noorden. We moeten ons beter voorbereiden op dit soort rampen. Ik ben blij dat de Commissie erkent dat paraatheid over meer dan alleen maar wapens gaat. We moeten ons echt op alle vlakken weerbaarder maken. Als we dat nalaten zullen we ons in de toekomst nog dikwijls beklagen dat we te laat in gang zijn geschoten. Het gaat helemaal niet alleen over klimaat, maar bijvoorbeeld ook een nieuwe gezondheidscrisis. We werken verder aan onze strategische onafhankelijkheid. Neem nu bijvoorbeeld de Kritische Medicijnenwet die onlangs werd voorgesteld. In alle strategische sectoren moet de EU nu in actie schieten als we in de toekomst enige weerbaarheid willen garanderen.”
– Liesbet Sommen, Europees Parlementslid
Want paraatheid gaat niet alleen over defensie. Het gaat over gezondheidszorg, water, digitale veiligheid, kennis, en burgers die weten wat te doen wanneer het misgaat.
Paraatheid is de nieuwe zekerheid. En die zekerheid moeten we Europees organiseren.