De zee tussen het Verenigd Koninkrijk en de Europese Unie is sinds de Brexit spreekwoordelijk een stuk dieper geworden. Toch blijft die watermassa een essentiële verbinding voor handel, energie, visserij en veiligheid.
Op 19 mei 2025 komen de leiders van beide kanten samen voor de allereerste jaarlijkse EU-VK-top, een forum dat werd opgericht door de Britse premier Keir Starmer en Europees Commissievoorzitter Ursula von der Leyen om de strategische samenwerking verder te verdiepen. Voor wie is dit van belang? Voor iedereen die betrokken is bij de toekomst van handel, veiligheid, energie en economische samenwerking – van Vlaamse vissers tot innovatieve techbedrijven en van studenten tot ondernemers.
De Essentie
De EU-VK-top 2025 draait om meer dan politieke intenties; het wordt hopelijk een forum waar tastbare afspraken worden gemaakt over cruciale kwesties die ons allemaal raken. Van visserijrechten tot defensiesamenwerking en energiezekerheid – de uitkomst van deze top kan de economische en geopolitieke balans tussen Europa en het VK sterk beïnvloeden.
Zeker voor onze Vlaamse vissers wordt deze top erg belangrijk.
“Visserij is een belangrijke hoeksteen van de Vlaamse economie. Het veiligstellen van toegang tot Britse wateren is een economische noodzaak voor onze vissers. Het is daarom essentieel dat visserij deel uitmaakt van de bredere gesprekken over energie en veiligheid. Onze vissers hebben nood aan voorspelbaarheid en stabiliteit in hun toegang tot Britse wateren. Daarom pleiten we voor meerjarige overeenkomsten, zodat er niet elk jaar opnieuw onderhandeld moet worden, met alle onzekerheid van dien. Bovendien zijn de visquota na de Brexit al sterk gedaald. Een verdere beperking van die toegang kan niet de bedoeling zijn.”
Wouter Beke, Europees Parlementslid
Welke thema’s staan op de agenda?
- Veiligheid en defensie
Uitdieping van de samenwerking op het gebied van externe veiligheid, cyberweerbaarheid en militaire samenwerking. Dit is essentieel in het licht van de Russische agressie tegen Oekraïne. - Volledige toepassing van bestaande overeenkomsten
Het naleven van de gemaakte afspraken bij het vertrek van het VK uit de EU, zoals de Withdrawal Agreement, die onder meer de rechten van EU- en VK-burgers beschermt en regels voor douaneprocedures bevat. Het Windsor Framework, een aanvulling hierop, maakt specifieke afspraken over de grens tussen Ierland en Noord-Ierland om handelsproblemen te voorkomen. - Sanitaire en fytosanitaire regels (SPS)
Versoepeling van procedures voor landbouwproducten om de handelsstromen tussen de EU en het VK te vergemakkelijken en voedselzekerheid te versterken. - Energie en klimaat
Nauwere afstemming op energiezekerheid, hernieuwbare energiebronnen, waterstof en gezamenlijke aanpak van de energietransitie. - Visserij
Toegang tot elkaars wateren en samenwerking voor duurzame visserijpraktijken, cruciaal voor Vlaamse vissers die sterk afhankelijk zijn van Britse wateren. - Mensen-mensen-contacten
Uitbreiding van kansen voor jongeren (studie, werk, stages) en wederzijdse erkenning van diploma’s, ondanks de Britse terughoudendheid rond vrije personenbeweging. - Noord-Ierland en burgers in het VK
Monitoring van de situatie in Noord-Ierland en de rechten van EU-burgers in het VK. - Fundamentele EU-principes
Bevestiging van de vier vrijheden van de interne markt en het waarborgen van de autonome besluitvorming van de EU. - Migratie
Samenwerking bij het aanpakken van irreguliere migratie en versterking van de buitengrenzen. - Defensie-industrie
Mogelijkheid voor Britse defensiebedrijven om deel te nemen aan het Europese SAFE-mechanisme, mits aan bepaalde voorwaarden wordt voldaan.
Belgische Belangen
Voor België zijn duidelijke handelsregels met het VK cruciaal. Samenwerking op het gebied van veiligheid en migratie is belangrijk voor de nationale veiligheid, terwijl deelname aan gezamenlijke EU-VK defensieprojecten kansen biedt voor Belgische bedrijven. Voor Vlaanderen is visserij een bijzonder gevoelig dossier. Het veiligstellen van toegang tot Britse wateren is essentieel voor het voortbestaan van de Vlaamse visserijsector, die sterk afhankelijk is van deze visgronden. Door visserij te koppelen aan andere thema’s zoals energie en defensie, moet Europa zijn onderhandelingspositie versterken.
Kortom, de EU-VK-top 2025 is niet zomaar een diplomatiek overleg, maar een cruciale gebeurtenis die de toekomstige relatie tussen Europa en het VK vormgeeft. Het is een kans om de banden te versterken en een solide basis te leggen voor de toekomst.