Het Europees Parlement heeft vandaag beslist dat Europa tegen 2027 volledig af moet van Russische olie en gas. Voor Europarlementslid Wouter Beke (cd&v, EVP), lid van de commissie industrie en energie is dit een historische beslissing die niet alleen gaat over energie, maar over morele verantwoordelijkheid en strategische onafhankelijkheid.
“Elke euro die naar Russisch gas of olie gaat, is een euro voor Poetins oorlog.”
Sinds het begin van de oorlog hebben we de energietoevoer uit Rusland al stelselmatig afgebouwd, maar vandaag draaien we de kraan definitief dicht. Dit is een historische beslissing. Europa neemt hiermee zijn verantwoordelijkheid. Dit gaat over waarden, vrede, veiligheid en betaalbare energie voor onze burgers. Met deze beslissing verhogen we de druk op Poetin om een einde te maken aan de oorlog en bouwen we aan een veiliger en autonomer Europa.
Nu komt het erop aan te diversifiëren, zodat we onze afhankelijkheid niet gewoon verleggen, maar echt bouwen aan strategische energie-autonomie voor de Europese Unie. De Commissie moet tegelijk dringend werk maken van een verstandig energiebeleid dat de prijzen voor Europese bedrijven en gezinnen fors doet dalen.
De nieuwe regels voorzien in een gefaseerde afbouw van Russische gas tegen 2027:
- Nieuwe gascontracten met Rusland verboden vanaf 1 januari 2026
- Bestaande kortetermijncontracten eindigen tegen 17 juni 2026
- Langetermijncontracten lopen definitief af op 1 januari 2027
De aanvullingen van het Europees Parlement op het oorspronkelijke voorstel van de Europese Commissie draaien rond drie kernpunten:
1. Uitbreiding van het verbod
Het verbod geldt niet langer enkel voor gas, maar wordt uitgebreid naar LNG, olie, petroleumproducten en tijdelijke gasopslag. Importeurs van risicovolle energiebronnen moeten voortaan de herkomst van hun producten aantonen, zodat omwegen en schijnconstructies onmogelijk worden.
2. Vervroeging van de einddatum
In het oorspronkelijke Commissievoorstel zou de invoer van Russische energie pas in 2028 volledig worden stopgezet. Op vraag van de Commissie, in het kader van het 19e sanctiepakket, gaat het Parlement akkoord om het tempo te versnellen. De einddatum wordt zo een jaar vervroegd tot 2027, waardoor dit onderdeel van het sanctiepakket meteen wordt verankerd in de nieuwe regels.
3. Sterkere handhaving
Het Parlement wil dat de toezicht- en controlemechanismen worden versterkt. Dat betekent duidelijke regels, nauwere samenwerking tussen lidstaten en sancties voor wie het verbod probeert te omzeilen. Zo wordt voorkomen dat Russische energie via omwegen of tussenschakels toch nog in Europa terechtkomt.
Vandaag keurden de bevoegde commissies ITRE en INTA het standpunt van het Europees Parlement goed en werd toestemming gegeven om de onderhandelingen met de ministers op te starten. Binnenkort bepalen ook de Europese ministers hun positie, waarna de triloogonderhandelingen tussen Parlement, Raad en Commissie kunnen starten. Verwacht wordt dat die gesprekken snel verlopen, zodat het dossier binnen enkele weken kan worden afgerond. Het verbod op nieuwe gascontracten met Rusland moet vanaf 1 januari 2026 van kracht worden.
Achtergrondcijfers:
- Het aandeel van Russisch LNG (vloeibaar aardgas) in de Europese invoer daalde van 22% begin 2021 naar 14% midden 2025. Tegelijk groeide het aandeel van de Verenigde Staten tot 54% van alle LNG-importen.
- Ook bij aardgas via pijpleidingen ging de Russische invoer reeds sterk achteruit: van 48% in 2021 naar 12% midden 2025. In dezelfde periode nam Noorwegen zijn aandeel met 10 procentpunten toe, en werd Algerije met 27% de grootste leverancier.
- De lidstaten van de Europese Unie betaalden in 2024 nog 21,6 miljard euro aan Rusland voor energie-importen. Die betalingen gebeurden op basis van oude contracten die al bestonden vóór de Russische invasie in Oekraïne. Ter vergelijking: in 2022, het eerste oorlogsjaar, betaalde de EU nog 144 miljard euro aan Rusland voor fossiele energie.
- Sinds het begin van de invasie betaalde de EU naar schatting zo’n € 210 miljard voor Russische fossiele energie.