Op 28 april trof een grote stroompanne Spanje en Portugal, waardoor het dagelijkse leven volledig werd verstoord. Een stroomstoring is meer dan een ongemak: het is een serieuze wake-upcall. Dit bracht ons tot de pijnlijke vaststelling dat het elektriciteitsnet van Europa verouderd is en niet meer is uitgerust voor de noden van vandaag.
De stroomstoring was slechts een symptoom van een dieperliggend probleem: ons elektriciteitsnet in Europa is niet langer aangepast aan de realiteit anno 2025. Het werd gebouwd in een ander tijdperk – een tijd van fossiele brandstoffen en gecentraliseerde energieproductie. Vandaag leven we in een tijdperk van hernieuwbare energie, elektrische wagens, warmtepompen en digitale infrastructuur, met een elektriciteitsnet dat daar simpelweg niet op voorzien is.
De gevolgen van die verouderde infrastructuur zijn niet te negeren. Overal in de Europese Unie vertraagt een combinatie van achterhaalde netwerken, trage procedures en een gebrek aan investeringen de groene transitie en de economische groei. Als we niets doen, missen we niet alleen onze klimaatdoelstellingen – we stellen ons ook bloot aan nieuwe energiecrisissen en ondergraven het concurrentievermogen van de Europese industrie.
Burgers en bedrijven voelen die druk vandaag al. Mensen willen betaalbare en betrouwbare stroom. Bedrijven vragen propere energie om wereldwijd te kunnen concurreren. Lokale gemeenschappen willen hernieuwbare energieprojecten verwelkomen en er ook zelf de vruchten van plukken. Hoog tijd dus om een versnelling hoger te schakelen.
Vaak ligt uitstel aan de basis van deze situatie. Maar liefst 40% van de distributienetten in Europa is ouder dan veertig jaar. Tegen 2030 is zo’n 500 miljard euro aan investeringen nodig om de netten te moderniseren en overbelasting te voorkomen. Zelfs als die financiering er komt, raken projecten vaak niet vooruit door eindeloze procedures. Voor sommige belangrijke hoogspanningslijnen duurt het meer dan tien jaar om een vergunning te verkrijgen. We zitten vast in een systeem dat gebouwd is voor het verleden, terwijl de toekomst dringend roept. En nee, het probleem is niet technologie of geld. Het probleem is een gebrek aan politiek leiderschap.
Daarom trekt de EVP-Fractie in het Europees Parlement aan de kar. Voor ons is het duidelijk: stevige investeringen in het elektriciteitsnet moeten een politieke prioriteit worden. Zonder moderne, goed verbonden en toekomstgerichte netten is er geen veilige, concurrerende en duurzame Europese toekomst mogelijk. De strategische autonomie van onze energievoorziening staat op het spel.
Wij pleiten daarom voor snellere vergunningen, sterkere grensoverschrijdende verbindingen en gerichte investeringen in alles wat een veerkrachtig en flexibel elektriciteitsnet vraagt. Dat gaat niet alleen over kabels en masten, maar ook over cruciale – vaak onzichtbare – technologieën zoals opslag, digitale controlesystemen, regelbare koolstofvrije productie of vliegwielen. Die klinken misschien technisch, maar ze zijn essentieel om black-outs te vermijden en het systeem stabiel te houden, zeker naarmate hernieuwbare energie een groter aandeel krijgt.
Dat kan enkel lukken als we op drie fronten tegelijk werken. Ten eerste moet het net dringend gemoderniseerd worden, met meer verbindingen tussen lidstaten. Daarnaast moeten we investeren in ondersteunende technologieën die stabiliteit en flexibiliteit garanderen. Tot slot moeten we – naast kernenergie – ook onze hernieuwbare energie fors opschalen. Niet alleen voor het klimaat, maar ook voor onze energie-onafhankelijkheid, strategische autonomie en betaalbaarheid op lange termijn.
Het elektriciteitsnet is geen bijzaak, maar de ruggengraat van onze toekomst. Als het licht dus nog eens uitvalt, dan staat niet alleen je huis in het donker, maar wankelen ook onze economie, onze klimaatambities en ons dagelijks leven. Nu is het moment om een competitief, klimaatneutraal Europa uit te bouwen – of het risico te lopen achterop te raken in een wereld die razendsnel verandert.
Wouter Beke (cd&v), Europees Parlementslid voor de EVP-Fractie
Sean Kelly, Europees Parlementslid voor de EVP-Fractie